و دوام آنكه هوا را از تن خارج مىسازد خطر در پى دارد . پس بايد نخست با خواندن آهسته شروع كرد و بتدريج صدا را بلندتر كرد . اگر در زيرى و بمى و درازى صدا اعتدال زمانى رعايت شود بسيار مفيد است . اگر زمان صدا زياده از حد طول بكشد ، براى تندرستان معتدل المزاج خطرناك است . هر انسانى ورزش متناسب با حال خود را دارد : مثلا : كسى كه بر اثر تب‌ها لاغر شده است و از حركت بازمانده است يا كسى كه گردنش سخت است و خوب نمىچرخد يا كسى كه از بستر بيمارى برخاسته و يا از تناول خريق و همانند آن ناتوان شده است و يا كسى كه به بيمارى حجاب حاجز گرفتار است حركت كردن در ننو يا تاب برايش مفيد است . اگر در هنگام تكان دادن ننو و يا تاب‌خوابى هم در كار باشد بهتر است . اين ورزش‌ها بادها را از بين مىبرد و آثار بيمارىهاى سر مانند حواس‌پرتى و فراموشى را كاهش مىدهد ، اشتها را برمىانگيزد و غريزه را بيدار مىكند . كسانى كه به تب‌هاى تركيبى و تب‌هاى نوبه و بلغمى نزديكند و كسانى كه شكم بزرگ دارند و كسانى كه درد نقرس دارند و يا به بيمارىهاى كليه گرفتارند بهتر آن است كه حركت ورزشى را بر تخت جنبده انجام دهند . حركت بر تخت جنبده مواد زائد را آمادهء بركندن ، نرم را نرمتر و نيرومند را نيرومندتر مىگرداند . ارابه‌سوارى كار همان تخت را انجام مىدهد ولى تاثيرش بيشتر از تخت است . سوار شدن بر ارابه و رو به سوى عقب براى چشم كم‌سو و چشم تاريك بسيار مفيد است . قايق‌سوارى و سوار شدن بر كشتى بادى براى بيماران جذام و استسقاء و سكته و سردى معده مفيد است ، به شرطى كه اين قايق‌سوارى در رودخانه باشد . اگر كسى در گردش با قايق بر رودخانه دلش به هم بخورد و بعدا آرامش يابد براى معده‌اش مفيد است . سوار شدن كشتى و گردش و پارو زدن در روى دريا در برانداختن بيمارىهاى نامبرده موثرتر است و سبب اين است كه روان كشتى سوار را گاهى غم و گاهى شادى در بر مىگيرد . ورزش اندام‌هاى تغذيه‌اى تابع ورزش ساير بخش‌هاى تن است . ورزش چشم ، نگاه كردن به اجسام ريز و گاهى انتقال تدريجى و آهستهء ديد از اجسام ريز به اجسام بزرگ است . ورزش گوش شنيدن صداهاى نهانى است . بسيار كم اتفاق مىافتد كه صداى كلفت براى گوش نافع باشد . هر اندامى ورزش ويژه خود را دارد و ما در بحث بهداشت اندام‌ها كه در كتاب جزئى مىآيد همه را شرح خواهيم داد . بر ورزشكار است كه نگذارد گرمى ورزش به اندام‌هاى